Petje af voor Oliver Sacks - Rust zacht.

Chapeau Oliver Sacks voor het delen van al dat wat ons mensen bijzonder maakt, petje af voor het ontsluiten van de bizarre wereld.

Zo'n 30 jaar geleden maakte ik kennis met het werk van Oliver Sacks. Zijn boek The Man Who Mistook His Wife For a Hat was een aanrader. Een man die zijn vrouw aanzag voor een hoed leek me wat vergaand, aan de andere kant, mijn moeder las van alles en nog wat in hetgeen ze om zich heen zag, dus waarom niet.

Het vervolg bestond wat mij betreft eigenlijk uit een televisie serie die ik volgde tijdens verblijf in Nederland terwijl ik de oversteek naar Amerika al voorgoed gemaakt had. Wat me daar het sterkste van bijstaat is Sacks' reportage over een kunstschilder die geen kleur meer kan zien en overgaat op het maken van zwart wit schilderijen. Het deed me denken aan de schilder Armando die zich met zijn zwart wit vlaggen uitsprak over het schuldig landschap, de Tweede Wereldoorlog en de nasleep ervan.

Beide schilders geven treffend bewijs dat je niet in kleur hoeft te denken of te verbeelden, om uitdrukking te geven aan wat je ervaart. Om niet te spreken over de grijs schakeringen, denk maar aan zwart-wit fotografie of film, en hoe het leven werd weergegeven voor 1935 (toen Kodachrome werd geïntroduceerd).

De derde herinnering is aan een avond in de Seattle Central Public Library op 19 oktober, 2007. Vanaf de opening van de door Rem Koolhaas (OMA) en LMN ontworpen bibliotheek heb ik assistentie verleend bij auteurs evenementen in het Microsoft auditorium. Daar de lezingen gratis bij te wonen zijn liep het vanaf het begin storm, en soms liep het zelfs uit de hand. Zoals de keer dat Joan Didion een presentatie gaf over A Year of Magical Thinking. Zeker 600 mensen waren aanwezig in een ruimte die totaal 425 zitplaatsen biedt. Met mijn achtergrond in het theater voelde ik me volkomen thuis in deze, voor een bibliotheek, grote zaal, en al snel zorgde de manager van het Washington Center for the Book, Chris Higashi er voor dat ik aanwezig zou zijn om te assisteren wanneer een menigte werd verwacht.

Tegen de tijd dat Oliver Sacks zijn gewag zou maken had de bibliotheek een andere werkwijze bedacht. Een grote publiekstrekker werd gepland voor een avond waarop de bibliotheek normaal gesproken gesloten zou zijn. Nadat alle bezoekers het gebouw hadden verlaten, stelden degenen die naar de lezing wilden komen zich op in een rij, die vanaf de ingang aan de horizontale Fourth Avenue de hoek om ging, en de heuvel van Spring Street op. De bibliotheek beslaat een blok, met een andere ingang aan de hoger gelegen Fifth Avenue kant van het gebouw, waar in het geval van Sacks, het einde van de rij zo'n beetje terecht kwam.

Daar Chris Higashi het nog druk had met het een en ander, had ze mij gevraagd voor de lift te gaan staan, opdat ik de auteur en zijn gezelschap de weg kon wijzen naar de privé ruimte achter het auditorium waar zij hem zou opwachten mocht ze verlaat zijn. Voor ik het wist kwam Oliver Sacks met twee dames de lift uit. Hij strekte meteen zijn hand uit en schudde die van mij hartelijk. Terwijl ik mezelf voorstelde, hem welkom heette, en vertelde waar Chris Higashi was, strekte ik mijn linker arm met een theatraal gebaar uit in de richting van de privé ruimte, waarbij ik net het hoofd van de niet zo lange Chris miste. Mijn man, en een lid van de Nederlandstalige boekenclub met haar echtgenoot, die gedrieën vooraan in de rij stonden bevestigden later dit gebeuren.

Zijn presentatie was fantastisch. Hierbij een link naar de door de Seattle Public Library gemaakte MP3 Podcast op die bewuste avond. Mocht de link niet werken, probeer dan deze naar de Sacks podcast. Lukt ook dat niet omdat je misschien lid moet zijn van de bibliotheek, dan spijt me dat.

Door het onderzoeken en presenteren van individuen en zelfs hele bevolkingsgroepen die het leven anders beleefden dan de norm, leerde Oliver Sacks ons wat minder zwart-wit te denken.
En in zijn columns voor The New York Times, deelde hij zijn meest persoonlijke bevindingen, legde hij zijn eigen ontwikkeling bloot, en geeft hij op het laatst nog even heel veel meer.

Rust zacht Oliver Sacks, je leeft voort in je werk.

Eulogy in NRC
Interview met Charlie Rose over Robin Williams.
Eulogy in De Groene



Deze tekst by Judith van Praag is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 3.0 Unported License.

Koffieleut - de lungo is een Americano

Onder het motto 'tijden van weleer', mijn eerste maanden in Seattle kon ik geen enkele 'barrista' zover krijgen een 'doorgelopen' espresso te trekken. Tot ik eentje die met een koffiekar voor Lower Queen Anne Hill's Tower Records & Books (nu een Chase bank) stond zover kreeg dat te doen. Precies lang genoeg, niet te kort want dan is het te zuur. Laat je het langer doorlopen, dan wordt de koffie te bitter voerden ze aan. En daar hebben ze gelijk in, althans, wat betreft hun smaak. Die verschilt natuurlijk van persoon tot persoon. Ik vond dat tikje bitter juist lekker.

De eigenaar van Victor's Espressobar in hartje Haarlem maakt op zijn website duidelijk dat ik om iets vroeg waar een goede barrista echt niet aan wil. Doorgelopen is niet hetzelfde als 'lungo', wat de Fransen en Italianen, en ook Amerikaanse barristas een Americano noemen, een espresso met wat extra heet water.

 Vanaf het moment dat ik de barrista had gevonden die mij toestond tegen de regels in te gaan, dronk ik mijn koffie buitenshuis, daar bij haar. Ze had een paar opklapstoeltjes neergezet, en als het regende, stond ik dicht tegen de kar, onder de grote parasol.
Toen Tower's verhuisde was het afgelopen. Het kostte te veel moeite uit te leggen wat ik wilde; de jongelui leren hoe ze het moeten doen, en wijken daar liever niet van af.
Nu drink ik enkel nog 'drip' want mijn maag verdraagt geen espresso meer. Misschien komt dat wel door mijn eigenwijze wens doorgelopen i.p.v. lungo to willen drinken. Hoe dan ook, met het uitblijven van maagpijn is ook de irritatie over het moeten uitleggen iets van het verleden.

Deze tekst by Judith van Praag is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 3.0 Unported License.

De Rode Draad - Stedelijk Museum en OMA Bibliotheek in Seattle

Het Stedelijk is open!
Vanmorgen zag ik op de Google+ pagina van Het Stedelijk Museum in Amsterdam een foto die Martijn van Nieuwenhuyzen had gemaakt van proostende Rineke Dijkstra en Marlene Dumas tijdens de feestelijke (her)opening van het Stedelijk. Twee vrouwelijke kunstenaars van Neerlands bodem (ook al is Dumas in Zuid Afrika geboren) die wereldwijd grote bekendheid genieten.

Twee maanden geleden gaf ik in Seattle een rondleiding van de bibliotheek van Rem Koolhaas aan belangrijke donateurs van het Hammer Museum in Los Angeles. Onder de gasten bevonden zich Leonard Nimoy and zijn vrouw Susan Bay, oftewel Mr. and Mrs. Spock, zoals het bibliotheek staflid grapte toen ze vroeg of ik die 'tour' voor mijn rekening wilde nemen.

♔ postnl artikel 321161

Susan Bay's eerste vraag aan mij: 'Are you going to the opening of the Stedelijk?' en daarop volgend, 'Do you know Marlene Dumas?'

Pal voor de ingang van de bibliotheek herinnerde ik me een ontmoeting zo'n 30 jaar geleden. Terwijl ik op bezoek was in de werkruimte van Ralph Wingens, produceerde Marlene in sneltreinvaart, op grote stukken papier die ze in het voormalig schoollokaal op de grond had gelegd, een serie bruut neergezette schilderijen in een op het eerste gezicht kinderlijk, na langer kijken van schoonheid ontdaan rauw en misschien juist daarom sophisticated handschrift. De juxtapositie bracht me in verwarring. Ik was onder de indruk. Dertig jaar later (en eerder al) is duidelijk dat Marlene Dumas wist wat ze deed.

"You're the silver version of her gold," zei mevrouw Nimoy. Zij doelde daarmee op ons haar. Maar juist omdat ze de opening van het Stedelijk had genoemd, waar ik niet aanwezig zou zijn, en waarschijnlijk vanwege de Olympisch Spelen die net van start waren gegaan, associeerde ik haar opmerking met het behalen van goud, zilver of brons.

Ondertussen staarde Leonard Nimoy me aan, alsof hij in gedachten een dubbelportret zag. Dat staren zou hij de hele rondleiding blijven doen. Zelfs toen hij me bij het vertrek, zich achteroverbuigend tussen het detectie poortje een krachtige handdruk gaf om me te bedanken, veranderde er niets in zijn gelaatsuidrukking.

"Dead pan, just like Spock," zei mijn man toen ik hem dat vertelde. Een fotograaf met wie ik als 'runner' en productiefotograaf te maken kreeg tijdens de opnames van de 'Antiques Roadshow' in Seattle herinnerde zich een zelfde intentie in de blik van Nimoy, en ook hoe aardig hij was. In een interview met Nimoy las ik dat hij na veertien jaar vijf dagen per week Spock gespeeld te hebben moeite had de rol af te leggen. Het had hem een geduldiger mens gemaakt, want opblazen van woede was er niet bij. Zo worden we uiteindelijk min of meer wat we doen, de schilder, de fotograaf, de acteur, de luisteraar, lezer en de schrijver.

Het zien van die foto vanmorgen deed me aan het bovenstaande denken, in een flits werd heden en verleden met elkaar verbonden.

Of het nu gaat om zilver, goud, of brons, er is een rode draad die de personages in dit verhaal verbindt, en die rode draad staat voor passie.

Wanneer je terugblikt, is de kleur van je passie veranderd, of meer intens geworden?



Deze tekst by Judith van Praag is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 3.0 Unported License.

Vuurwerk is Gevaarlijk - Wapens Dodelijk

Space Needle Fireworks

Op 4 juli, in de Verenigde Staten vaak 'The Fourth' genoemd, wordt Independence Day gevierd ter herinnering aan 4 juli 1776, de dag dat de Amerika's onafhankelijk werden verklaard van het moederland, Engeland.

Een paar dagen voorafgaand aan deze feestdag, die in heel Amerika —en ook daarbuiten door expats— grootscheeps wordt gevierd, wordt door burgers al hier en daar (illegaal) vuurwerk afgeschoten.

Terwijl wij zelf nog wel willen denken dat het sporadisch knallen afkomstig is van de schietbaan waar de politie oefent, een aantal kilometers van ons huis, onze hond geeft onmiddellijk aan dat het om iets veel griezeligers gaat. Ze spits haar oren, legt ze vervolgens in de nek, en sluipt met ontkrulde staart tussen de benen door de kamer, op zoek naar een schuilplaats.

Zaterdagavond laat hoorden we regelmatig geknal, en ik had al een bedje voor Moka onder het bureau gemaakt, vanwaaruit ze me met angstige ogen in de gaten hield. Tijdens het tandenpoetsen hoorde ik schoten, maar mijn man hield het op vuurwerk. Later, nadat we naar bed waren gegaan, werden we alle drie tegelijkertijd wakker door een opeenvolging van sirenes. Dat geluid te horen is niet ongebruikelijk, de brandweer trekt er vaak op uit, zelfs wanneer #911 is gebeld vanwege een hartaanval of een beroerte, of lelijke val staat de brandweer eerder voor de deur dan een ambulance. Maar deze keer hield het wel heel lang aan, een opeenvolging van allerlei sirenes, die van verder leken te komen dan de uit de kazerne vertrekkende brandweerwagen.

Mijn man mompelde iets over brand, of ongeluk, en sliep verder, maar daar de sirenes door raasden van 1:30 - 2:15 uur, bleven de hond en ik alert.

Uiteindelijk ben ik opgestaan, heb een kop thee gemaakt en ben in de woonkamer op de bank gaan zitten met De schapen en de bokken van Kristien Hemmerechts op schoot, en de hond naast me. Nog steeds hoorden we af en toe sirenes.

Nieuwsgierig naar wat er aan de hand kon zijn, en ook wat ongerust, raadpleegde ik de berichtjes op Twitter.

Niemand uit onze buurt had gereageerd, maar de Twitteraar voor het West Seattle blog (wat ik volg omdat we eerder in WS woonden) wist al dat er onraad was, zo'n 16 km van zijn huis.


Volgens hem was het een enorme opkomst van hulptroepen, zijn scanner liet zien dat er alleen al 5 Medic units op uit waren getrokken, en groot aantal politiewagens. Blijkbaar was er was iets heel erg fout gegaan op een eindexamen feest.

Zondagmorgen rond 8.34 uur deed KOMO tv verslag over wat een onduidelijke situatie bleef. We zouden nog tot maandagochtend moeten wachten om in The Seattle Times te lezen dat er vijf mensen gewond waren geraakt en een 21-jarige-vrouw overleden aan de gevolgen van een schotwond in haar onderbuik. Iemand zou in de lucht geschoten hebben, waarna paniek ontstond en anderen gingen schieten.

Het idee dat mensen gewapend naar een eindexamenfeest gaan is toch van de gekke? Wat was er in hemelsnaam gebeurd?

Wordt er in de V.S. sterke drank, of zelfs wijn of bier geschonken dan moeten feestgangers aantonen dat ze de gerechtigde leeftijd hebben bereikt om te mogen drinken. In principe wordt aan iedereen gevraagd een identiteitsbewijs te tonen. Om aan die eis te voldoen, maar ook om ongewenste elementen (lees: gang members) buiten de deur en tuin te houden, had de gastheer (vader van de organisator van het feest) mensen ingehuurd. Die 'bouncers' gingen echter weg voor het feest ten einde kwam. Leden van een 'gang' die eerder toegang geweigerd waren, maar blijkbaar voor het huis rondhingen, zouden gereageerd hebben op het horen van een 'firecracker'. Denkend dat er op ze geschoten werd zouden ze zelf zijn gaan schieten. Dat is het verhaal op het moment.
Ai-ai-ai.
Maandagavond verscheen een goede vriend van het overleden meisje op tv, hij hield zich groot tijdens zijn tirade, maar hield het niet droog. De vader van de jonge vrouw hadden ze nog niet weten te bereiken, die zat op een boot ergens op het water van Puget Sound of misschien wel verder.

Er is een enorme hoeveelheid hulzen(±30) gevonden door de politie, ongeveer zoals je de restanten van vuurwerk vindt de dag na een feest.

Vuurwerk kan mensen verwonden en maakt dieren bang. Vuurwapens zijn dodelijk.

Deze tekst by Judith van Praag is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 3.0 Unported License.